Aktualności
Galeria
Program
Konkursy
Linki
Forum
Kontakt


free counters

Flag Counter


Program zadania
 „Edukacyjny program ekologiczny „Łaskie bociany” dla uczniów szkół z Gminy Łask realizowany w 2014 r. – piąta edycja”



1. Wstęp:

Jako gatunek flagowy programu wybrano bociana białego Ciconia ciconia, ponieważ jest to gatunek powszechnie znany i dobrze odbierany przez ogół społeczeństwa, jednocześnie jest gatunkiem wskaźnikowym dla zmian środowiskowych. Rok 2014 jest wyjątkowy ponieważ odbywać się będzie w tym sezonie międzynarodowe liczenie bociana białego na całym areale jego występowania. Gatunek ten cieszy się szczególnym szacunkiem ze strony ludzi. Stanowi to doskonałe podłoże do działań z zakresu edukacji ekologicznej nakierowanej na problemy związane z zachowaniem dziedzictwa przyrodniczego naszego kraju. Bocian biały gniazduje prawie wyłącznie koło siedzib ludzkich, żeruje najczęściej w ekosystemach stworzonych przez człowieka: trwałych użytkach, zielonych łąkach i pastwiskach oraz uprawach roślin motylkowych. Dlatego kondycja gatunku zależy od zachowania ekstensywnego trybu rolnictwa i ochrony terenów podmokłych. W skali światowej wydaje się, że gatunek nie jest zagrożony. W Europie status zagrożenia ocenia się na kategorie V czyli narażony na wyginięcie. Natomiast w Polsce obecnie gniazduje prawie 25% populacji światowej. Dlatego właśnie ochrona bociana w naszym kraju jest tak ważna, ponieważ ma realny wpływ na zachowanie gatunku w skali świata. W Polsce bocian biały występuje na terenie całego kraju, unika jedynie pasm górskich i dużych kompleksów leśnych. Obecnie gniazduje do wysokości 800 m n.p.m. Liczebność populacji krajowej ocenia się na 52,5 tys. par w 2004roku (Jakubiec i Guziak 2006). Obecny wzrost populacji trwa od lat osiemdziesiątych kiedy to zanotowano spadek liczebności. Jednakże wzrost liczebności nie jest równomierny na terenie całego kraju, są obszary gdzie trend jest odwrotny i liczebność spada. Największe zagęszczenie osiąga w Polsce północnowschodniej (23 par na 100 km2). W centralnej części kraju zagęszczenie wynosi 8 par na 100 km2 . Na terenie gminy Łask w wyniku inwentaryzacji przeprowadzonej w 2004 roku stwierdzono 22 gniazda, w tym 3 w Łasku. Kolejny cenzus wykonany zostanie w roku bierzącym.

2. Grupa docelowa:

W projekcie ma uczestniczyć 5 grup młodzieży szkolnej (50 osób) z następujących placówek oświatowych: 1 Szkoła Podstawowa im. Wojska Polskiego w Wiewiórczynie (10 osób); 2. Szkoła Podstawowa nr 4 z Zespole Szkół Ogólnokształcących w Łasku – Kolumnie (10 osób); 3. Szkoła Podstawowa w Bałuczu (10 osób); 4.Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Okupie (10 osób) 5.Szkoła Podstawowa nr 5 w Łasku (10 osób)

3. Cel projektu:

W wyniku uczestnictwa w zajęciach uczniowie powinni nabyć wiedzę obejmującą zagadnienia z zakresu ochrony przyrody i środowiska. Ponadto winni zdobyć podstawową wiedzę odnośnie biologii ptaków, roli tej grupy kręgowców w środowisku i sposobach jej ochrony. Gatunkiem, na którym zostaną oparte zajęcia edukacyjne będzie bocian biały, ptak będący symbolem naszej przyrody. W wyniku realizacji zajęć edukacyjnych uczestnicy powinni nabyć następujące wiadomości i umiejętności:

1. scharakteryzowanie biologii lęgowej bociana białego, jego wędrówek oraz opisanie obszaru występowania na terenie Europy

2. wymienienie zagrożeń w stosunku do krajowej populacji bociana białego oraz metod ich zapobiegania.

3. odróżnianie bociana białego od gatunków podobnych (żuraw, czapla siwa, bocian czarny).

4. rozpoznawanie pospolitych gatunków ptaków występujących w miastach i na lesie (sikory, drozdy, wróble i dzięcioły) zarówno w terenie z wykorzystaniem lornetek jak i w atlasie, podanie ich cech charakterystycznych i miejsca występowania.

5. poznanie zasad obserwowania ptaków, narzędzi do tego służących i sposobów zachowania się podczas obserwacji.

6. zdobycie umiejętności korzystania ze stron internetowych oferujących przekaz wideo z gniazd ptaków (bocian biały) jako źródła informacji o biologii gatunku.

7. wyjaśnienie wpływu działalności człowieka na występowanie i liczebność ptaków.

8. podanie przykładów skutecznej ochrony gatunkowej na przykładzie krajowej fauny ptaków

9. łączenie w relacje przyczynowo-skutkowe zjawisk związanych z warunkami pogodowymi a zachowaniem ptaków zarówno w skali dnia jak i roku.

10.opisywanie zachowań lęgowych ptaków w oparciu o wybrany gatunek.

4. Czas trwania projektu:

Założono, iż projekt będzie się pokrywał z cyklem rocznym bociana białego a w szczególności czasie jego pobytu na terenie Polski. Dlatego zajęcia edukacyjne będą realizowane od wczesnej wiosny (IV 2014) do jesieni (IX.2014). Sam projekt realizowany będzie od marca – transmisja z gniazda na stronie www.bociany.lask.pl

5. Sposób prowadzenia zajęć:

Zajęcia będą odbywać się w salach szkolnych oraz w terenie. Planuje się realizowanie jednego spotkania w miesiącu. Zajęcia terenowe będą odbywać się w trakcie całodniowych wyjazdów. Będą to dwie wycieczki edukacyjne - do arboretum i Muzeum Lasu w Rogowie oraz na teren zbiornika Jeziorsko będącego rezerwatem ornitologicznym oraz elementem sieci obszarów chronionych w ramach programu Natura 2000. Jest to równocześnie miejsce działania punktu obrączkowania ptaków w okresie jesiennej wędrówki prowadzonego przez Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Zajęcia będą odbywać się z poszczególnymi grupami oddzielnie, w przypadku wyjazdów terenowych wszystkie grupy uczestniczą w zajęciach wspólnie.

6. Sprzęt (lornetki):

Do przeprowadzenia zajęć edukacyjnych w terenie (nauka rozpoznawania obserwowanych gatunków ptaków) niezbędne są lornetki, najlepiej o powiększeniu 10 razy. Minimalna ilość lornetek to jedna na trzy osoby. Organizator posiada obecnie 10 szt. lornetek. Konieczne jest nabycie kolejnych 10 sztuk tych urządzeń dla podniesienia standardu prowadzonych zajęć.

7. Materiały edukacyjne:

7.1 Strona internetowa programu

Podstawą pracy z uczestnikami kursu ma być strona internetowa projektu www.bociany.lask.pl . Na niej ma być umieszczony obraz z kamery internetowej, informacje o bocianach gniazdujących na terenie gminy i ich coroczne sukcesy lęgowe. W tym miejscu na bieżąco będą też zamieszczane postępy w poznawaniu przyrody grup biorących udział w projekcie. Tutaj też będzie istniała pokonkursowa galeria prac plastycznych i fotograficznych. Jednocześnie jest to ważna platforma, na której będzie dochodziło do spotkania grup biorących udział w projekcie, mieszkańców gminy i internautów. W tym miejscu można zamieścić konkurs dla szkół gminnych. Strona Internetowa cieszyła się ogromnym zainteresowaniem wśród internautów. W trakcie trwania czterech poprzednich edycji programu w latach 2010 -2013 zanotowano ponad 2,1 miliona odsłon.

7.2 Zakładka do książki

Kolejną częścią projektu będzie wydanie folderu przedstawiającego idee programu oraz jego historię w czasie pięciu lat istnienia. Planowane jest wydanie folderu 12 stronicowego o formacie A4 w nakładzie 150 sztuk ( druk cyfrowy, papier kredowy 200 g). Dystrybucja folderu zostanie przeprowadzona w szkołach biorących udział w programie.

7.3 Kalendarz na rok 2014

Kalendarz - ”ŁASKIE BOCIANY” to wydawnictwo ze zdjęciami łaskich bocianów oraz pracami plastycznymi laureatów konkursu przeprowadzono wśród uczniów szkół włączonych w projekt edukacyjny . W kalendarzu będą ujęte najważniejsze wydarzenia z życia bocianów np. terminy, w których bociany białe podejmują wędrówkę, rozpoczynają składanie jaj czy przylatują do naszego kraju. Zostanie on wydany pod koniec realizacji zajęć edukacyjnych . Kalendarz będzie wydany w formie 12 plansz o rozmiarze 33-48 cm w ilości 200 sztuk.

7.4 Prezentacje multimedialne – 4 sztuki

Do prowadzenia edukacyjnych zajęć stacjonarnych mających przybliżyć zagadnienia z biologii ptaków, w szczególności bociana białego konieczne będzie utworzenie 4 prezentacji multimedialnych. Prezentacje te będą wykorzystywane na zajęciach edukacyjnych prowadzonych w szkołach objętych programem. W oparciu o jedną z nich, uczniowie biorący udział w programie dowiedzą się: jak zachowanie ptaków uzależnione jest od lokalnych warunków pogodowych, jak pogoda kształtuje cykl życiowy ptaków oraz jak zmiany klimatu wywołane działalnością człowieka modyfikują zachowania ptaków. Inne prezentacje będą dotyczyć zasad postępowania podczas obserwacji ptaków, metod i narzędzi niezbędnych do obserwacji ornitologicznych, gniazd i jaj ptaków oraz wpływu działalności człowieka na liczebność i występowanie wybranych gatunków ptaków w Polsce i na świecie. Środki finansowe na realizację wymienionych prezentacji multimedialnych będą pochodzić z dotacji WFOŚiGW w Łodzi.

7.5 Autorskie materiały edukacyjne – 4 sztuki

Zajęcia realizowane w salach dydaktycznych wymagać będą przygotowania kart pracy, materiałów źródłowych, zdjęć czy rysunków ułatwiających poznanie wybranych zagadnień poruszanych na zajęciach. Tego typu materiały mają charakter autorski, dlatego niezbędne jest zarezerwowanie środków finansowych na ich wykonanie. Będą one pochodzić z dotacji WFOŚiGW w Łodzi. Gmina Łask po nabyciu praw do wspomnianych materiałów będzie mogła je wykorzystywać w trakcie realizacji podobnych zadań z zakresu edukacji przyrodniczej czy kolejnych edycji programu dotyczącego bociana białego. Część z nich może być umieszczona na stronie internetowej jako ogólnodostępne materiały edukacyjne dla użytkowników portalu Bociany Łaskie.

8. Konkurs plastyczny i fotograficzny:

Planowane jest przeprowadzenie konkursu plastycznego skierowanego do uczniów szkół podstawowych z terenu Gminy Łask. Tematem przewodnim konkursu będzie życie bocianów na terenie Gminy Łask. Konkurs zostanie przeprowadzone w okresie od maja do czerwca 2014 r. Regulamin konkursu w załączeniu do niniejszego programu. Przewidziano zakup nagród rzeczowych (1 miejsce – 100 zł; 2 miejsce – 80 zł; 3 miejsce- 70 zł) dla zwycięzców konkursu.

9. Ewaluacja projektu edukacyjnego:

Program zakłada ewaluację wykonania zadań edukacyjnych opierać się będzie ona przede wszystkim w oparciu o prace wykonane przez uczniów będących uczestnikami zajęć. Będą to m. in. karty pracy, plakaty czy diagramy wykonane podczas zajęć w Sali klasowej. Wszystkie prace zostaną zachowane jako dokumentacja realizacji zajęć edukacyjnych. Inną formą sprawdzianu popularności projektu na terenie gminy Łask będzie otwarty konkurs plastyczny dla uczniów szkół z terenu gminy. Popularność strony internetowej projektu z transmisją z gniazda bocianiego pozwoli ocenić analiza liczby odwiedzin strony.

10. Przebieg i terminy zajęć:

ZAJĘCIA TERENOWE:

termin/miejsce MAJ - CZERWIEC - wyjazd do arboretum i Muzeum Lasu w Rogowie (wszystkie grupy). CEL ZAJĘĆ:

1. Obserwacje pospolitych ptaków leśnych i polnych. Rozpoznawanie wybranych gatunków po śpiewie.

2. Zapoznanie z funkcjonowaniem arboretum.

3. Zajęcia w muzeum dotyczące różnorodności świata ptaków w oparciu o istniejącą ekspozycję.

WRZESIEŃ - wyjazd na zbiornik retencyjny Jeziorsko (wszystkie grupy) CEL ZAJĘĆ:

1. Nauka podstaw obserwacji ptaków, obsługa sprzętu optycznego – lornetka, luneta.

2. Uczestnictwo w obozie naukowym Sekcji Ornitologicznej Studenckiego Koła Naukowego Biologów Uniwersytetu Łódzkiego, poznanie metod badania wędrówek ptaków w oparciu o obrączkowanie.

3. Obserwacja migracji ptaków wodno – błotnych.

4. Nauka rozpoznawania gatunków podobnych do bociana białego: żurawia, czapli siwej, bociana czarnego.

5. Poznanie celu utworzenia obszaru NATURA 2000 i rezerwatu ornitologicznego.

ZAJĘCIA STACJONARNE:
1) KWIECIEŃ CEL ZAJEĆ:

1. Zapoznanie uczniów z projektem Bociany Łaskie.

2. Omówienie cyklu życiowego bociana białego i porównanie go z bocianem czarnym na podstawie informacji ze strony internetowej programu Bociany Łaskie.

3.Omówienie metod i zasad postępowania niezbędnych do prawidłowej obserwacji ptaków. Podanie przykładów miejsc dogodnych do wykonywania własnych obserwacji ornitologicznych.

4. Zapoznanie uczniów z zasadami prowadzenia notatek ornitologicznych.

5.Nauka korzystania z różnych źródeł informacji, wykonywania notatek i prawidłowego wyciągania wniosków.

2) MAJ CEL ZAJEĆ:

1. Zapoznanie uczniów z budową gniazda i różnorodnością zachowań ptaków związaną z okresem inkubacji. Nauczenie uczniów rozpoznawania gniazd sześciu gatunków ptaków (sroka, remiz, kos, zięba, gawron, grzywacz).

2. Nauka pracy z przewodnikiem do rozpoznawania ptaków oraz ich gniazd.

3. Przedstawienie uczniom zasad prawidłowej konstrukcji budki lęgowej oraz zasad wyboru miejsca na powieszenie takiej budki.

3) CZERWIEC CEL ZAJĘĆ:

1. Pogoda a zachowanie ptaków- przedstawienie zagadnienia.

2. Omówienie problemu ocieplenia się klimatu i wpływu tego zjawiska na cykle życiowe zwierząt w tym ptaków.

3. Zapoznanie uczniów z przykładami wpływu niekorzystnych warunków pogodowych na życie ptaków na przykładzie wybranych transmisji z gniazda bociana białego w Łasku.

4) WRZESIEŃ CEL ZAJĘĆ:

1. Opis zjawiska synurbizacji czyli przyzwyczajania się dzikich gatunków ptaków do środowiska miejskiego.

2. Podanie przykładów skutecznych oraz nieskutecznych działań z zakresu ochrony gatunkowej w odniesieniu do ginących gatunków ptaków (bielik, bocian czarny).

3. Zapoznanie uczniów z praktycznymi metodami ochrony siedlisk ptaków w miastach.

4. Podsumowanie wiadomości o tegorocznym sezonie lęgowym bocianów białych w Polsce w oparciu o dane pochodzące z kamery internetowej

11. Proponowane osoby do przeprowadzenia zajęć edukacyjnych z uczestnikami projektu:

Ornitolodzy zawodowi będący pracownikami Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego dr Radosław Włodarczyk, dr Piotr Minias.

12. Proponowany nadzór merytoryczny

Zakład Dydaktyki Biologii i Badań Różnorodności Biologicznej Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego: dr Tomasz Janiszewski, dr Radosław Włodarczyk.

13. Organizacje wspierające
-Nadleśnictwo Kolumna

14. Wydarzenia towarzyszące

14.1 Rajd rowerowy - czerwiec

Jednym z wydarzeń towarzyszących programu będzie rajd rowerowy szlakiem gniazd bociana białego w gminie Łask. Ze względu na znaczną długość trasy przejazdu utworzonej po połączeniu większości gniazd, postanowiono podzielić ją na trzy różne trasy zbiegające się w Łasku. Uczestnicy y podzieleni zostaną na trzy grupy. Rajd rozpocznie się w trzech różnych miejscach gminy. Partnerem w organizacji rajdu będzie łaski oddział PTTK.

14.2 Obrączkowanie bocianów - czerwiec

W miesiącu czerwcu zaplanowano obrączkowanie młodych bocianów w monitorowanym gnieździe. Wspomniane wydarzenie będzie można oglądać za pośrednictwem Internetu.